მთის კილოთა ლექსიკონი

There are 192 names in this directory beginning with the letter წ.
წადინი
ჴ. წადილი.

წავალ
(წავედ, წავიდ): წაუვას ჴ. წაჰყვება (გასათხოვარი ქალი ქმარს). ვეღარ წაუხოლ სხვათაო ჴ. ვეღარ მისთხოვდები სხვებსო. წაუოლ, წაუვალ ჴ. წავჰყვები (ცოლად). წაუვიდ ჴ. წაჰყვა (ცოლად) (ჴ. მას.).

წაკა
ფშ., თ. (რაზ.-ჭყ.) „წათხი“, ყველის მარილ-წყალი.

წაკლება
თ., წავიკლე თ. წავაგე, წამიკლო თ. მომიგო, წავუკლე თ. მოვუგე, წაგიკლე თ. მოგიგე. ნ. მოკლება, კოჭაობა.

წალ
ნ. გამოწალვა.

წალ-ი
მოჴ., ჴ., თ. გარდა იმისა, რაც თხაზეა ნათქვამი (ნ. თხა), წალი დედალ ჯიხვზედაც ითქმის: წალი (ყ. 312) უშობელი ჯიჴვი; მეორე წელში რომ გადადგება და მოიგებს – ჴარ-ლაღი. წალი ნორჩი ირემი, ნუკრი, სულ პატარა, ძუძუ-მწოვარა ირემი (ყ. 273). ნ. შუნი.

წალალვა
თ. გაგზავნა (კაცისა).

წალიკანი
მოჴ. ნ. სასწორ-ჩარექანი.

წალო
თ. ქერ-იფქლისა და სიმინდის დასაჴალებელი ჭურჭელი. ოთხ-კუთხია, სამ ფეხზე დგას.

წამ
ნ. გაწამება.

წამ-უწამოთ
გუდ. განურჩევლად, უდროო დროს, წამდაუწუმ, მუდამ. „წამ-უწამოთ მივიდის და მოვიდისო, წამ-უწამოთ მიდიოდ-მოდიოდაო, აი ეს ვიცით“ (გუდ.), „ვითომ ჩქარ მივიდის და მოვიდისაო, რაღა“! (გუდ.).

წამაკუნკვა, წამაიკუნკა
გუდ. ნ. წამოყუნტვა.

წამალა
ჴ., გუდ., ხსენი მოჴ., მთ. დვრიტა, რძის ჩასაკვეთი, რძის შესადედებელი მასალა, „ჴბოს ამაარიდებენ“. „ხსენს ვეტყვითო“ (მთ.). „დვრიტას ჩვენ ვეძახით ხსნის ქერქს“ (მოჴ.), ჴსენი თ.

წამობღუნვა
ნ. ბღუნვა.

წამოლალვა
ნ. ლალვა.

წამოლასტული
ნ. ლასტ.

წამოქანდი
ფშ., გუდ., მთ., მოჴ. ახლოს მოდი, წამოცურდი დამჯდარს ან დაწოლილს ეტყვიან.

წამოყინჭრვა
ჴ. ნ. ყინჭარა.

წამოყუნტვა
ფშ., მთ. (ვაჟა, 347, 18) წამოჯდომა, წამოსკუპება. „წამაიკუნკაო, ჩვენ ვიცით“ (გუდ.) „არც ჯდება, არც ზეზე არი“ (მთ.). იკუნკება მოჴ.

წამოცურდი
ნ. წამოქანდი.

წამოწკეპა, გამოწკეპა
გუდ., მთ., მოჴ., ფშ., ჴ., თ. მჭრელი იარაღის პირის გათხელება (ცულისა, ჴელცულისა, ცელისა და სხვ.).

წამოჭუჭკვა
„მოიბუზა ონისე და ნაბადი წამოიჭუჭკა“ (ყ. 523,14).

წანწყარა
გუდ., ფშ. ბოლო-ქანქალა, მაბზაკუნა, კუდა-ბზაკუნა, ჭყან-ჭყანტა თ. „ტყის პირის ქვიშას წანწყარა მიჰდევს“ (ბაჩანა, „ივერია“, 1887, № 9).

წარა-მარა
ფშ., ჴ., თ., მოჴ. ურცხვი. წარა-მარა გუდ., მთ. უვარგისი, უხეირო: „წარა-მარა იყო და გადავაგდეო“ მთ., მოჴ. იგივე. წარა-მარა (საუბარი) ჴ. უხეირო, სულელური, აბდაუბდა (ჴ. მას.). ნ. ასისთავი, ბეზირგანი, ქრიანი.

წარა-უგონთ ლაპარაკი
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „წარა-მარათ ბოდვა“. მთ., მოჴ. სულელურად ლაპარაკი.

წარაბი
გუდ. ნ. წარაფი.

წარაფი
წ. ფშ., წარაბი გუდ. დაბალი კლდე, გრძელი (მაღალი კლდე – ქარაფი). წარაფი თ. ბუთქვი ტყე, განმარტოებით.

წარზე
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „კარგად, რიგიანად“.

წართმა
ცოლის წართმა ჴ. ცოლის წართმევა; ცოლ-წართმული ჴ. ცოლ-წართმეული (ჴ. მას.).

წართმევა
ჴ., თ. წაღება და მიტანა. წაჸართვი თ. მიუტანე. გამომართვი (თ.) გამომიტანე. წევდი-დ’ ცეცხლ გამომართვი (თ.) წადი და ცეცხლი გამომიტანე. მირთმევა მიტანა. ჩამორთმევა ჩამოტანა.

წართხლი
თ. ნ. წერთხალა.

წარნიკი
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „ძალიან ავი კაცი“.

წასენა
მთ. ნ. სენი.

წატურება
მთ. გაწყრომა ბავშვს, რომ გაჩუმდეს, დადუმება. რძალმა თქვაო: „დედამთილი ამბობს და მე უნდა წავიტურო. წაატურე, იტურნე თ., ფშ. იყუჩე (დედა ეტყვის ბალღს).

წაღმართ
ნ. მოწაღმართე, ანგელოზი.

წაყრა
ნ. ყრა.

წაძიძგილება
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „კინკლაობა“, ქათმების წაკიდება. „წაძიძგილბა მამლბმა იციან“ (მთ.). მოჴ., თ. იგივე. ჴ. იგივე (კაცებისა, მოზვრებისაც).

წაწალი
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „დობილი, ნადობი“. „ქალი ეძახის ვაჟს წაწალს და ნაძმობს, ვაჟიც ქალს – წაწალს და ნადობს. (ვაჟა, „ივერია“, 1886, № 35). წაწალი (ყ. 1101,2) დობილი (?) წაწალი ჴ. „საყვარელი“ (ბეს.).

წაწარაქი
გუდ. ძუნწი, კაცს რომ არაფერს მისცემს. ნ. ძვირი, წუწურაქი.

წაწლობა, მოწაწლეობა
ფშ. წაწლობის ურთიერთობის წესი. ნ. წოლა-დგომა.

წახურვა
(მჴრებისა) ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „ფრინველთაგან მხრების წამწვეტება ძირს დასაქანებლად“. თ. იგივე. (ეს არის დახულუზნება).

წბილა
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „ბალახის წვრილი ღერი ნემსის მსგავსი“.

წევა
(1) ჴ., თ., მოჴ. (იშვ.) წვევა. არ მიწევავის – არ მიწვევია, არ დამიპატიჟნია. აწიიდი დაჰპატიჟოდი. „შენ გაწევს, რად არ წახოლ“. ჩემმა მოსაუბრე მოხევემ ღიმილით მითხრა: ეს რომ ქალს უთხრა, შეიძლება სხვაგვარად გაიგოსო. მოწევარი მოჴ. კაცი, რომელსაც გზავნიან სტუმრის მოსაწვევად.

წევა
(2): ეწევი ეხმარები (ჴ. მას.).

წევა
(3): უწევს დროშათ სისხლს ჴ. ასხურებს დროშებს სისხლს. სისხლი უწივა ქალ-ვაჟთა ჴ. სისხლი ასხურა ქალ-ვაჟთა (ჴ. მას.).

წეკვა
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „ერთად შეკრული თამბაქო“. წეკვა გუდ., მთ., თ., წეკო მოჴ. ერთი შეკვრა თამბაქო.

წეკვაჸის ძვალი
თ. საქონელს რომ წინა ფეხის მუხლს ზემოთ ძვალი აქვს. შდრ. წიკვი.

წეკო
მოჴ. წეკვა.

წელ-გასათაო
„წელ რო გათავდების, მკვდრის პატრონი წელ-გასათაოს იქამს, მკვდრის ტალავართ აღბერტყს. წელ-გათავებამდის მკვდრის ტალავარი და იარაღი უსხავ ტახტაში და მადის ტალავართაზედ მატირალი მაკეთე-მაკიდული“ (ჴ. მას. 136,16 – 19). ნ. წელთავება.

წელ-თაობა
ჴ., თ. წელს ზევით (რაც არის); წელ-ძირობა ჴ., თ. წელს ქვევით რაც არის. ნახევარს ზევით, ნახევარს ქვევით: ყველაფერზე იტყვიან.

წელ-ღონაჸი
თ. ჭორიკანა, ენა-ტანია. ნ. კაჭალა.

წელ-შუ
ჴ. წელ-გამოშვებით, მეორე წელს (ჴ. მას.).

წელ-ძირობა
ნ. წელ-თაობა.

წელ-წვრილნი
ჴ. წელს ქვემოთ, სადაც წელი წყდება (იქ მდებარე ნაწილი?).

წელთა
ფშ., კედა მოჴ. ურდული. საგდოლი ჴ., თ. მაღლიდან ჩამოსაშვებია, კედი თ. კი – განზე გასაგდები.

წელთავება
ნ. წელ-გასათაო, ხარჯი.

წელნი
ჴ. წელი (ზურგის ქვემო ნაწილი).

წელწადი
ჴ., თ., ფშ. ახალი წელი. წელწადში ჴ. „ახალ წელს“ (ბეს.). წელწად წუხრა ჴ. „ახალწლის წინა დღე“ (ბეს.). წელწად შამაე წუხრა. ახალწლის წინა დღე. „შატილში ახალწლის დღეობა ხუთ დღეს გრძელდებოდა: წელწადი კვირას, კუმეტი ორშაბათს, შუადღე სამშაბათს, უკენა შუადღე ოთხშაბათს, გამცხადება ხუთშაბათს“ (ჩაჩ. 141). აქ ნახსენები „გამცხადება“ წარმოშობით უთუოდ განცხადებაა, ე. ი. 6 იანვრის დღესასწაული მორწმუნე ქრისტიანებისა.

წემწკალი
ნ. წეპწკალი.

წენგარი, წენგარაი
მთ., მოჴ. ბალახია, ლურჯ ყვავილებს ისხამს. ამ ყვავილებს ქალბატვნებს ეძახიან ხევში.

წეპწკალი
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „თმისა და წვერის საგლეჯი პატარა გაზი“, პატარა მაშა წვერისა და თმის საგლეჯად. წემწკალი, წვერმწკალი მო ჴ. იგივე. ბორწკალი ჴ. მაშაც არის და წეპწკალიც. ბორწკალი თ. წეპწკალი (მხოლოდ). ნ. ბორწკალი.

წერ-ი
(1) ფშ. (ხიზანიშვილის სიტყვით) ნავთობი.

წერ-ი
(2), წერა: წერი მოჴ. თექვსმეტი ძნა ჯვარედინად გაკეთებული: თითო რიგზე ოთხ-ოთხი. წერა ფშ. „ოთხ-ფეხათ დადგმული ძნა, სულ რამდენიმე მეძნისა“ (რაზ.-ჭყ.) (ალბათ კორექტ. შეცდომაა, უნდა: რამდენიმე ძნისა). მთ. იგივე (ოთხკუთხად აგებული). წერა გუდ. ათი დედა (დედა, დედა-ძნა ორი ძნა ერთად დაწყობლი, ერთად აგებული). ჴადურა გუდ., მთ. ხუთი დედა-ძნა. ჴუთულაში ოციდან ასამდი იქნება, ჴუთულაზე ჰკიდია. „კოჭაულს ვტყვით, ცხრა ძნაა შიგ“ (მთ.). ნ. მარჴილის უბე.

წერა
მაუწერს ჴ. წრეს შემოავლებს, შემოუვლის.

წერა
ჴ. ბედისწერა; წერას ხომ არ აუტანიხარ (ფშ.). მწერელი ჴ. ვის განკარგულებაშიც არის ჩვენი სვე-ბედი.

წერა-წუა
ფშ. სოკოა. ნ. წეროს წვივა.

წერთხალა
ჴ., წართხალი თ., ჭერთხალა გუდ., მთ., მოჴ. მჟავე ბალახია. იჭმევა.

წერიება, დაწერიება
თ. თუ მიწა პირველად იხვნება, გუთანს წინ მიუძღვის ერთი უღელი ხარი და საკვერთლით მიწას ჭრის („აწერიებს“). იმას მერმე გუთანი მიჰყვება და ადვილად აბრუნებს მიწას. ისიც შეიძლება, რომ ერთ დღეს „დააწერიონ“ და მეორე დღეს მოხნან.

წერილა
ნ. ძნა, ჴელი.

წეროს წვივა
ფშ. სოკოა. „მაღალი ფეხი იცის, შავი გული აქვს, რუხი ზურგი. ზედ ზურგზე გეგონებათ მოთეთრო ფერფლი აყრიაო. კარგია. თ. რაზიკაშვილი წერა-წუას ეძახის (შეცდომით დაბეჭდილია წერა-წყას). შემოდგომის ავდრიან ამინდზე იცის ამოსვლა ყამირზე, სადაც სასუქია ბელტში ჩამკვდარიო“.

წერწა
ჴ. კუდო (ხეა).

წერწენაი, წერწერაი
მთ., წირწენი მოჴ. გუთნის მხარზე საკვეთლის წინ მიკერებული მოკაული ჯოხი, რომელსაც გუთნის დედა აწვება ქიბოჯაით (ანუ უყუსაყრელით), რომ ღრმად მოიხნას. ნ.

წვა
მწვავი ჴ. ცხელი. [ქიბოჯაი.

წვად
მიაწვადა ჴ. მიაწოდა (ჴ. მას.).

წვალვა, გაწვალვა
ჴ. (არხ.) გატიხრვა, ღობით გადაკედლვა.

წველა, დაწველა, მოწველა
ფშავში, პავლე შანიძის თქმით, თაფლის დაწურვაზედაც ითქმისო: ფუტკარი დავწველეთ, ე. ი. სკა ვხილეთ, თაფლი ამოვიღეთ სკიდანო.

წვერვალი
მთ., მოჴ., ბალახია ერთი.

წვერი
(1) ჴ., მოჴ. (წინათ, ეხლა იშვიათად), თ. (ეხლაც, მაგრამ იშვიათად) ულვაში. წვერი თ. ულვაში (უმთავრესად). წვერის გაბრუნება ჴ. ულვაშის გადაგრეხა. წვერი გაიბრუნე ჴ. ულვაში გადაიგრიხე. წვერი გადაიგრიხა მოჴ. ულვაში გადაიგრიხა. ნ. ყბა.

წვერი
(2) რახის (პირველი ნახადის) ან არაყის (ორჯერ ნახადის) წვერი, არაყის გამოხდისას პირველად წამოსული არაყი, წინ-წანაქარი ფშ., გუდ., მთ., წინ-წარაქალი, წინ-წარაქანი მოჴ., წინ-წარაქალი ჴ. (იშვ.), წვერისა ჴ. (ხშირად და ჩვეულებრივ).

წვერი
(3) ნ. ამოწვერვა, მეწვერენი.

წვერის თხლე
თ. ნ. თხლე, ძირი, ჩამი.

წვერისა
ჴ. ნათავედი, პირველად გამოსული არაყი. ნ. წვერი (2).

წვერმწკალი
მოჴ. ნ. ნაპერწკალი.

წვივ-საკრავი
მოჴ. ნ. ჩახ-საკრავი.

წვივის თიკანი
მთ., მოჴ., ჴ., ფშ. ნ. თიკანი, კუთი.

წვინტლი
გუდ., მოჴ. ცხვირიდან ნადენი სითხე. ნ. ხვინტლი.

წვისქვილი
მთ., მოჴ. წისქვილი, მთ. საშუალო ზომის წისქვილი. ნ. ბოჭოლა.

წვრილი
ჴ. Мелкий (ჴ. მას.).

წვრილიანი, წვრილოანი, წვრიმლიანი
ნ. დენგარი.

წიაპა
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „წიწილი“.

წიბო
თ. ტოლის წკეპლა. ქსოვა წიბოდან უნდა დაიწყოს, იქამდე უნდა მიიყვანოს და გაჭრას. ნ. წკეპლა.

წიგნი
ჴ., თ., ფშ. წერილი.

წივილი
(გველისა, თოფისა) (ჴ. მას.).

წივლის ჩიტა
ფშ. ნ. წიფლის ჩიტა.

წით
გაუწითებს ჴ., გაუწითლებს; ჴელითაც გიწითებთ ჴ. „გაგნათლავთო“ (ბეს.).

წითელ-წვერა
მოჴ. ბალახია. იზრდება ყიზლარში. ცხვარი ჭამს ძალიან. ნ. ავშანი, ყარღანი, ხურხუმა.

წითელი ხილი
მოჴ. თაგვისტომა. თეთრ-წითელა ჴ., ქურ-წითელა ჴ. (ბლო) წითელი მოცვი.

წიკვი
გუდ., წლიკვი ფშ., ფეხები ნაწილი კოჭებს ზემოთ და წვივის ქვემოთ. „წვრილი წიკვები ჰქონდა“ (გუდ.). შდრ. წეკვაჸის ძვალი თ., შდრ. კიწვი.

წიკო
(ხიზ. 181,2) ჟღივილი (?).

წიკუ
თ. ნ. წიპი (1).

წილ-ბურკვი
(ურბნელი, „ივერია“, 1887, № 176) გასამრჯელო, რომელიც ეძლევა დედაკაცებს საჴმითმოტირლოდ. მისხედს კითხვის ნიშნები.

წილ-ი
უწილო ფშ., გუდ., მთ., მოჴ., ჴ. უშვილო, განსაკუთრებითუძეო. წილობა (ვაჟა, 192,2) შვილიანობა, ჩამომავლობა. წილობა-გასაწყვეტო, წილობამც ამოგივარდება! (წყევლაა).

წილ-ყვაჸი
თ., ჭკა ჴ., მოჴ. ჭილ-ყვავი.

წილ-ჩუტა
მოჴ. ნ. ტილ-ჩუტა.

წიმართ წყალი
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „თავანკარა წყალი. ეს ღვინო წიმარო წყალიაო – სულ წყალი არისო“.

წინ-წანაქარი
გუდ., მთ. ნ. წვერი (2).

წინ-წინ
ჴ. პირველად, ჯერ, წინდაწინ (ჴ. მას.).

წინამდეგი
გუდ. წინამძღოლი.

წინამძღვარ-ი
ჴ. წინამძღოლი, ბელადი (ჴ. მას.).

წინამძღვარაი
ჴ. პატარა ვარსკვლავია, წინუძღვის ბუწვას (ნ.).

წინგარდა
ჴ. ბანი ჭერხოს წინ ქარიპნის შემდეგ, დაუხურავი. ნ. ქარიპანი.

წინტვა
თ. ნ. წრინტვა.

წინწალი
მთ. ნ. წინწელი, წკინოტლი.

წინწელი
ფშ. ნაპერწკალი. წინწალი გუდ., მთ., მოჴ., ნაწინწალი მოჴ., ნაწინწელა ჴ., სკივი თ. (ჭყონიას წინწკლი ბეჭდვის შეცდომაა).

წინწინდელი
(ფშავის გომეწარში გავიგონე) ადრინდელი. ნ. ნელანდელი.

წინწკალი
იწინწკლება მთ. წვრილად თოვს (საპირისპიროა ბარდნის).

წიოკ
დაწიოკულნი ჴ. დაწიოკებულნი (ჴ. მას.).

წიპ-ი
(1) ჴ., მოჴ. ცერი და სალოკი თითი ერთად მიდებული. „წიპით აიღო“. წკიპურტი გუდ. იგივე. „წკიპურტით აიღო“. წიკუ თ. იგივე.

წიპ-ი
(2) გუდ., მთ., მოჴ. წიპწიპო, წიფლის ნაყოფი.

წიპ-ი
(3) გუდ.,მ თ., თ. ციკი, clitoris „შენი დედის წიპი“! (გინებაა).

წიპანებს
ჴ. ჭრიჭინებს. წიპანებს ფშ. ბალღი ტირის ძალიან.

წიპრანა
ფშ., წიპრანიკა ჴ., პრანწია ჴ. ჩიტია ძალიან პატარა, ჭრელი.

წიპრია
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „ჩიტია, чиж“.

წირვა
წირავს ჴ., სტოვებს, წირვენ ჴ. სტოვებენ. გაწირეს დააგდეს, დატოვეს. გაუწირან დაუტოვონ, ომში დავწირენ ძმანია (ჴ. მას.). მკვდართან შაწირვა მკვდართან ნახე.

წირვა
ნ. ჟამის წირვა.

წირფელი
სიწირფლე ჴ. „სუფთად ყოფნა“ (ბეს.).

წირწამული
ჴ. ბური, ნისლივით რომ დადგება ჰაერში. წიწამური ფშ., სიბინი მოჴ., ტკვრიფი თ. ნ. სიბინი.

წირწენი
მოჴ. ნ. წერწენაი.

წისქვილის აგება
ნ. აგება.

წისქვილის ბუდე
ნ. სახლი.

წისქვილის ნაწილები
ჴევსურეთში: სადები (ფარცხი ფშ., თ.), თვალი, კოჭი, ბორბალი, თბეები, ღერძი, თოჴი, ნაჭლიკაი, სარეკელაი, ჴემბური, საკლებ-სამატებაი (ბაწრით რომ არის მიბმული). წისქვილის ნაწილები თუშეთში: ფარცხი, საკოჭური (ფარცხში ჩამჯდარი რკინა), კოჭი (ბორბლის ქვეშ, ღერძის გაგრძელება), ბორბალი, ღერძი, თოჴი, ერული, ქრინჯი, სარეკელა, ჴვიმბური, ჴარო (ალატი). საზეო წისქვილი, საქვეო წისქვილი.

წისქვილის ფეჴი
ნ. მანქანა.

წიტა
ფშ., თ. გოჭის ჭირია. ბატკანსაც ეყრება, საქონელს საზოგადოდ, ქათამსაც (სისხლზე გადადის).

წიფლის ჩიტი
თ. ჭრელი ჩიტია პატარა. წივლის ჩიტა ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „ჩიტია, ბეღურას ჰგავს“ (შეიძლება კორექტ. შეცდომა იყოს წიფლის ჩიტას მაგიერ).

წიწ
„როშკას აწიწდეს ციხენი“ ჴ. „დაშინდესო“, ამიხსნა ერთმა ხევსურმა [მიღებული ჩანს ძიწ-ისაგან. შდრ. ძ(რ)წოლა, შეძრწუნება].

წიწამური
ფშ. ნ. წირწამული.

წიწანი
ჴ., ფშ., წიწანა მოჴ., (ყ. 713 შნშ.), თ. „ბატარა ჯამი“ (ხისა), პატარა ბაკანი ხისა.

წიწკ-ი
გუდ., მთ., მოჴ., თ. (ყ. 273,11), წოწკი ჴ. ტოტის წვერები, წვრილი ტოტები. კეწკერბი მთ.; წიწკი მოჴ. წკეპლა ჭაღარაში.

წიწკანა
თ. ჩიტია ერთი.

წიწკარი
ფშ. ნ. კიწაწი.

წიწუ
ჴ., თ. ცხემლი, გასაკრავ-გამოსაკრავი ქსელში. ნ. ჩიკავკავა.

წკენტვა
ჴ., ფშ., თ. ჩხვლეტა, ჩუმად ტკივილი. მწკენტავს. „ძარღვი სწკენტს“ (მოჴ.). ნ. ჩამოწკენტვა.

წკეპა
ნ. წამოწკეპა.

წკეპლა
ფშ., ტოლის წკეპლა ჴ., წიბო თ., წკიპლა, ტოლის წკიპლა გუდ., მთ. წვრილი ჯოხი ქსოვაში. წიწკი მოჴ. ჭაღარაში რომ არის წკეპლა.

წკინტოლი
ფშ., ნაწკინტოლი გუდ., ნაწინწალი მოჴ., ნაწინწელი, ნაწინწელა ჴ. ადუღებული წყლის წვეთი, ქვაბიდან ამოსროლილი. ნ. კოწოლი (1).

წკიპარტი
ნ. სკიპალტაჸი

წკიპურტი
გუდ. ნ. წიპი (1).

წკმუტუნი
ჴ. ქვითინი (?); წკმუტუნებს, წკმუტუნებენ, ტირილ-წკმუტუნი ჴ. (ჴ. მას.).

წლიკვი
ფშ. ნ. წიკვი.

წმინდა
წმინდა გიორგი (ჯუთისა), კვირიწმინდა, სიწმინდე (ჴ. მას.).

წო
ნ. წუა.

წოდგელი
თ. ცელი (ცელი თ. ნამგალი).

წოლა-დგომა
ფშ. წაწლობა, პლატონური სიყვარული და ერთმანეთთან წოლა (ბაჩანა, „ივერია“, 1887, № 207).

წონა, დაწონა, შეწონა
მთ., მოჴ., ფშ., ჴ., თ. გაბედვა, შებედვა. ვერა გწონდა ვერ გიბედავდა ვერ დასწონდა ვერ გაუბედა. მიიწონე გაბედე. დაწონა ჴ. გაბედვა. დასწონა ჴ. შეჰბედა, გაუბედა; იწონენ ჴ. ბედვენ, უწონავ ჴ. გაუბედავს (ჴ. მას.).

წორო
მთ., მოჴ., ცირცელი ფშ., ჴ., თ.

წოწკი
ჴ. ნ. წიწკი. წოწკი მოჴ. (ყ. 67, 17 ქვ.; 648, 19) (ჴმელი) ფიჩხი.

წრიაპი
ჴ. ფეხქვეშ ამოსაკრავი რკინა მთაში სიარულის დროს. იგი ჰშველის კაცს, რომ ფეხი არ დაუსხლტეს კლდეზე ან მყინვარზე (ჴ. მას.).

წრინტვა
ფშ., ჴ. (რაზ.-ჭყ.) „წყლისა ან ფურთხის პირიდან არა ერთბაშად გამოშვება. ხევსურები არ აფურთხებენ ერთბაშად, არამედ აწრინტებენ“. მთ., მოჴ. დაკრეჭილ კბილებში ფურთხის გამოძვრენა, „გადაწრინტაო“, წინტვა თ. იგივე.

წუა
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „ხილის გამოწურული წვენი“. საჭამანდს აგვიდუღებენ, სასმელად – ქერის წუასა, დავარტყოთ (sic) ცულის ყუასა, არავინ გვეტყვის უარსა (გუდ.). სიტყვა, ალბათ, კნინობითია წო-საგან.

წუაჸი
თ. წოვა, წოვა-თუში.

წუთითაც არის
(ყ. 591,2), თუნდაც ერთი წუთით. ერთხელაც არის (ყ. 593,11). ერთხელ მაინც.

წუკ-ი
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „ცუდი“, უხეირო. ჴ., მთ. ცუდი (კაცი, დედაკაცი, ფური).

წული
ჴ. (ჴ. მას. 210,13; 210,27) ვაჟი, მაგრამ ძმისწული ქალსაც ნიშნავს: „მე ბატარა ძმისწულ ქალი მყავ, ის ჩამამეკიდ ჩოჴის კალთას, ტირის და მეუბნებია: ჩემო ბიძიაო, ნუ წახოლ“ (ჴ. მას. 202,21 – 22).

წუნტი
ჴ. (ურბნელი, „ივერია“, 1887, № 171) უწმინდური, ცუდი.

წურვა, გამოწურვა
ჴ., თ. არაყის გამოხდა. არაყს ვსწურავ ჴ., თ., არაყს ვუშობ მოჴ., არაყს ვჴდი ფშ.

წურვილი
ჴ., თ. წმინდა ერბო, გარჩეული ერბო.

წურთნა
გუდ., მთ., მოჴ., ჴ., თ. სწავლება. გაიწურთნება ჴ. გაიწვრთნება (ჴ. მას.).

წურწუტი
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „წვრილი და გრძელი; უტოტო ხე“.

წუყ
მავსწუყე ჴ. მოვუგე, მავიწუყე ჴ. მოვიგე. ნ. კოჭაობა.

წუწი
(1) გუდ., მთ., ჴ., ფშ. თვალის ჭუჭყი. წუწა მთ., მოჴ. „თოლ-წუწიანო“.

წუწი
(2) თ. Cunnus puelluae. „წუწი დამალე“.

წუწკი
გუდ., მთ., მოჴ., ფშ., ჴ., თ. ძუნწი, კრიჟანგი. ძვირი, ხარბი თ. იგივე.

წუწურაქი
თ. ხელ-მოჭერილი. ძუნწი. წაწარაქი გუდ., მთ.

წუწუტაჸი
თ. ჭუჭრუტანა.

წუხ
იწუხავს თ. (თვალს) ხუჭავს.

წუხრა
ჴ. მწუხრი, საღამო. წუხრ ჴ. საღამოს. საწუხროდ ჴ. საღამო ჟამს (ჴ. მას.).

წუხრი
თ. წუხელ.

წყალობა: მეწყალის, მეწყალვის
ჴ., თ. მენანება, ვერ ველევი, მეზოგება (საპირისპიროა მექჩერების), „ბინას არ გიწყალობ“ – არ მენანება, არ მშურს. თავს არ სწყალობდა (ყ. 526,4 ქვ.) თავს არ იზოგავდა.

წყალს გაჴეითელი
ჴ. წყალს გაღმელი (ჴ. მას.).

წყემსი
ჴ. მწყემსი (ჴ. მას.).

წყენა (ჭირისა)
ჴ. მომარჴება, მისამძიმრება (სიკვდილის გამო). ნ. საწყინარი.

წყვეტა
ნ. გადაწყვეტა.

წყვეტება
(ყ. 162,8 ქვ.; 261,4) აქეთ-იქით ტრიალი მოუსვენრად.

წყვეტილი (წვიმა)
მოჴ. წვიმა დროგამოშვებით. ზემოდამ მოდის ღრუბელი, ქვემოდამ – წვიმა წყვეტილი. ცოლი ქმარს ეუბნებოდა: შენგან ვარ ამოწყვეტილი (მოჴ.). ვარიანტი წყალს იქით წვიმა მოვიდა, წყალს აქეთ – წვიმა წყვეტილი. ცოლი ქმარს ეუბნებოდა: შენგან ვარ ამოწყვეტილი (ჴ.).

წყვილი
ჴ., თ., მწყვილი ჴ., ფშ. საზარდული, пах.

წყილი
ფშ. რწყილი ნ. გირწყილი.

წყირთა
თ., წყრთა ფშ. წყრთა.

წყლის თაგვი
ჴ. (შატ.) თხუნელა, მიწის მგელი. შატილში თაჴვიც იციან და წყლის თაგვიც. საქონლის მოკვლას წყლის თაგვს აბრალებენ. ნ. თაჴვი. მიწის თაგვი თ., მზეთ-უნახა თაგვი თ.

წყლის ძირაჸი
თ. ბოლოქანქალა (ჩიტია).

წყლულის ბალახა
(რაზ.-ჭყ.) „მცენარეა, მთებში იცის, დახუჭუჭებული ფოთოლი აქვს. წყლულის წამლათ ხმარობენ“. წყრულის ბალახი ფშ., ჴ., თ., მთ.

წყობა, გაწყობა
ფშ. გაწყვეტა. „რამ გააწყო ჩიტები, რომ ერთის ხმაც აღარსაიდან ისმისო“ (ვაჟა, 435,5 ქვ.).

წყრომა, გაწყრომა
ფშ., გაწყრა ფშ. გაგუვდა, გაიბუტა; მწყრომელი ფშ. ბუტია, მგუანი.

აკაკი შანიძე, მთის კილოთა ლექსიკონი

ლექსიკონში შესულია ის სიტყვები და განმარტებები, რომელიც ავტორმა მოიპოვა 1911 და 1913 წლებში ჩატარებული მივლინებების დროს.

აკაკი შანიძე, თხზულებანი, ტ. 1, თბილისი, 1984 წ.

ელექტრო ვერსია მოამზადა მანანა ბუკიამ

Don`t copy text!