მეგრული ანდაზები

მეგრული ანდაზები

There are currently 66 names in this directory beginning with the letter ხ.
ხათეცის
ხათეცის მუში წესიქ მიაჸუნუა.”პატარძალს თავისი წესი თან მიჰყვებაო.”მელა სადაც წავა კუდიც იქ გაჰყვებაო.
ხალა
ხალა ქეშეგილებუდა რდუალთ შეგილებუდას.”შობა (დაბადება) თუ შეგიძლია გაზრდაც უნდა შესძლოო.”
ხალხიქ
ხალხიქ მითი ოგვანუუნი ბოლოს არძა ონგარუუა.”ხალმა ვინც გაასუქა ბოლოს ყველა აატირაო.”
ხამი
ხამი კოჩი წყუშათ ვემიაგუნია.”ხამი კაცი ჭასაც ვერ მიაგნებსო.”
ხამის
ხამის მიკაცუნუანცჷნი თექი არგუნც მუკონწყჷნცია.”დანას სადაც მიარჭობს იქ ნაჯახს ჩამოხსნისო.”ეგ ისეთია სადაც ნემსს შესდებს სახნისს გამოიღებსო.
ხამუ
ხამუ პიც ვაუნჯანსია.დანა პირს არ უხსნის.
ხანგა
ხანგა ჯოღორც ჸვალამ ქობალიში მენდი უღუნია.””გიჟ ძაღლს ყველიანი პურის იმედი აქვსო.”
ხანგას
ხანგას მიაჸუნი ჭკვერც დააჸუნია.გიჟს აჰყე და ჭკვიანს დაჰყეო.
ხანდახან1
ხანდახან (კარკალეშა) ოსურს ხოლო ქუდუჯერე ოკონია.”ხანდახან ქალსაც უნდა დაუჯერო.”
ხანდახან2
ხანდახან (კარკალეშა) წყარი ხოლო ისვანჯუნია.”ხანდახან წყალიც ისვენებსო.”ერთი პირი ძილი წყალსაც მოუვაო.
ხანდახან3
ხანდახან ჭკუას ბაღანას ხოლო ქელაკითხანანია.”ხანდახან ჭკუას ბავშვს დაეკითხებიან.”
ხანი
ხანი გულირი ძღაბი ქულაჯგურა რენია.”ხანგადასული გოგო კოჭლის მსგავსიაო.”
ხანჭკოლაშე
ხანჭკოლაშე ხოლო გიშურსია მუთუნი.”ხანჭკოლიდანაც გამოვა რამეო.”
ხარაზი
ხარაზი ხაბაზობას დიჭყანცჷნი თიწკჷმა დინჷნია.”ხარაზი ხაბაზობას რომ დაიწყებს. მაშინ დაიღუპებაო.”
ხარბი
ხარბი კოც მუთუნი ვარძღანცია.”ხარბ კაცს არაფერი გააძღობსო.”ხარბი კოჩიში თოლი ვერძღუნია.”ხარბი კაცის თვალი არ გაძღებაო.”ხარბის თვალს შავი მიწის მეტი ვერა გააძღობს-რაო.
ხარგელი
ხარგელი დო ტკიბირამი ართო მეკუსანდესია.”დატვირთული და საცრიანი ერთად მიკრუსუნებდნენო.”გობის და საცრის მზიდავი ორივე ერთნაირად კვნესოდაო.
ხართას
ხართას ვეუმონკუენი ეში მუ ინოძუნი მუ გიჩქუნია.”ხალთა თუ არ ასწიე შიგ რა ძევს რას გაიგებო.”
ხატის
ხატის ქიმიარჩქვანესია (ქიმიეთამამესია) დო ფიციში ჸოთამა ქუდუჭყესია.”ხატს შეეჩვივნენ და ნაფოტის სროლა დაუწყესო.”გლეხი ხატს შეეჩვია და ნაფოტის სროლა დაუწყოო.
ხატიქ
ხატიქ თქუა: დიდი კოჩიწკუმა ქაწმაფორითია დო ღარიბწკუმა გომწყითია.”ხატმა თქვა: მდიდარ კაცთან ჩამომეფარეთ და ღარიბთან – გამხსენითო.”
ხატიში
ხატიში ღვინი ჯგირი ოშუმალი რენია მოსანელებელო – გლახავა. “ხატის ღვინო კარგი დასალევია მოსანელებლად კი – ცუდიო.”ხატიში ფარა გიმუანი ოჭკომალი რენია მარა კოლო მანელებერი რენია. “ხატის ფული ტკბილი საჭმელი არისო მაგრამ მწარე მოსანელებელიაო.”
ხაჯიქ
ხაჯიქ თქუა: თირით დუმორძღია დო ხაჯით დუგორძღანქია. “ცერცვმა თქვაო: თოვლით გამაძღეთ და ცერცვით გაგაძღობო.”ქერმა თქვა: ლაფში ჩამფალ ხვავში ჩაგფლავო.
ხე1
ხე დო კუჩხიქ ეკმაკირუა.”ხელ-ფეხი შემეკრაო.”
ხე2
ხე დო ხე შქას ქეშმოდინუა.”ხელსა და ხელს შუა გამიქრაო.”
ხე3
ხე დო ხეში გილაჸონაფილი რენია. “ხელი-ხელ ნატარები არისო.”
ხე4
ხე რგილი მიღუ მარა გური – ტიბუა.”ხელი გრილი მაქვს მაგრამ გული – თბილიო.”
ხე5
ხე ხეს ბონჷნსია დო ჟირხოლო პიჯისია.ხელი ხელს ჰბანს ორივე – პირსაო.
ხეთური
ხეთური გორდი ხორგასჷ დო ხორგული გორდი ჭალადიდცჷ.”ხეთური ბაყაყი ხორბაში და ხორგული ბაყაყი ჭალადიდში.”
ხელმწიფექ
ხელმწიფექ თქუ: ყურდგელს ხოჯი დო ურემით პჭოფუნქია.”ხელმწიფემ თქვა: კურდღელს ხარ-ურმით დავიჭერო.”მოცლილი კაცი კურდღელს ურმითა სდევსო.
ხემოჭკადილი
ხემოჭკადილი რენია.”ხელმოჭედილი არისო.”
ხეღულა
ხეღულა რენია.”ხელმრუდე არისო.”
ხეშე1
ხეშე ნახაფულს ვეჲწაჸოთინებაფუანქია.”ხელიდან ნაფოტს ვერ გააგდებინებო.”ფეტვი არ გაჰვარდება ხელიდან.
ხეშიw
ხეში კითეფსჷთი ქიმიოხე უნჩაშ-უკულაშია.”ხელის თითებსაც ემჩნევა უფროსოს-უმცროსობაო.”უმცროს-უფროსობა ღვთის გაჩენილიაო.
ხეშქაგურშა
ხეშქაგურშა ქეშამიდოხოდუა.”(შუა) ხელის გულში ჩამიჯდაო.”
ხვალახე
ხვალახე კოჩი ცოდა რენია.”მარტოხელა კაცი ცოდვა არისო.”მარტოხელა კაცი ჭამაშიაც ბრალიაო.
ხვალე
ხვალე მუშ დუდიშ მენდული ტერი ორდასია.”მარტო თავის თავის მოიმედე მტერი იყოსო.”
ხვამა
ხვამა ხვამარდით გილურცია.”ლოცვა ხომალდით დადისო.”
ხვამაში
ხვამაში კეთებული დო ჭყალაში ჭყვადილი კოჩი დიო მითინს ვაუძირუნია.”ლოცვით აშენებული (გაკეთებული) და წყევლით დაქცეული კაცი ჯერ არავის უნახავსო.”
ხვარა
ხვარა ქოპუას ვარა ჭანდი ბაღდათიშე (ელახშე) ქუმურცია.”ქაჩალი ვიყო თორემ ბუზი ბაღდადიდან მოვაო.”თავზე მუნი მჭირდეს თორემ მწერი ბაღდადიდგან მონახავსო.
ხვარას1
ხვარას ირკოჩი ხვარა უჩქუდუა.”ქაჩალს ყველა ქაჩალი ეგონაო.”
ხვარას2
ხვარას “ხვარა” ვაუწია-და (ვადუძახი-და) აშო გიწორუანსია (ქჷდოგიძახჷნია).”ქაჩალს ქაჩალი თუ არ უთხარი (დაუძახე) აქეთ დაგასწრებსო (დაგიძახებსო).”
ხვარაწკჷმა
ხვარაწკჷმა “ტუტლა” ვერაგადენია.”ქაჩალთან კვახს ვერ ახსენებო.”
ხვილირი
ხვილირი წყარს შური ანთხუუ.”დაგუბებულ წყალს სუნი მიეცემაო.”
ხვიმრას
ხვიმრას ხომ ვემთოხექია.”ხვიმირაში ხომ არ ზიხარო.”
ხოლ
ხოლოში პაპას შენდობა მაუდუნია.შინაურ მღვდელს შენდობა არა აქვსო.
ხოლოში
ხოლოში ჸვანა საზარალო რენია.”ახლოს ყანა საზარალო არისო.”
ხომლა1
ხომლა ტარანშა ვაღირუნია.”ხმელ ტარანად არ ღირსო.”
ხომლა2
ხომლა ჸას ქიგლადოხოდჷქჷნი გეგლატჷრხ.”ხმელ ტოტზე (რომ) ჩამოჯდები ჩამოტყდებაო.”
ხომლა3
ხომლა ჯა ორდასჷნი ვარდო გაფალაფუანს.”ხმელი ხე რომ იყოს ვარდად ააყვავებს.”
ხონჩას
ხონჩას ხორცი მუჟამს გეძუნი ხე თიწკჷმა ოკო გეუჭირინუენია.”როცა ხონჩაზე ხორცი დევს ხელიც მაშინ უნდა წაატანოო.”ცარიელ ჯამში ხელს არავინ ჩაყოფსო.
ხორა
ხორა წუხენდუ: – ორცხონჯქ გეეძვირუა.”ქაჩალი წუხდა: – სავარცხელი გაძვირდაო.”ქაჩალი სავარცხლის გაძვირებას ჩიოდაო.
ხორაქ1
ხორაქ დიო შურო ვერცხონ უკულ გვალო გილეტყაბარუა.”ქაჩალმა ჯერ სულ არ დაივარცხნა შემდეგ მთლად ჩამოიტყავაო.”ქაჩალმა თავი ჯერ არ მოიფხანა მერე სულ მოიტყავაო.
ხორაქ2
ხორაქ ხორას ხორა დუძახუა.ქაჩალმა სხვას დაუძახა: ჰაი შე ქაჩალოო!
ხორგალქ
ხორგალქ უწუა სუმარს: მუჟამს მუშელ მიღუდუნ თიმწკჷმა მუშენ ვამორთია.”ხორგელმა უთხრა სტუმარს: მამალი რომ მქონდა (სადილად) რატომ მაშინ არ მოხვედიო.”
ხორგას
ხორგას კოჩი გოლახეს დო ხეთას გურქ მურთუა.”ხორგაში კაცი გალახეს და ხეთაში გული მოუვიდაო.”ერთი კაცი გორში გალახეს და ცხინვალში გული მოუვიდაო.
ხორგულ
ხორგულ კოჩქ პირველ ბაღანა ოსურს დანათაფუა – მეტის მიჸორდას იჸინია.”ხორგელმა კაცმა პირველი ბავშვი ქალს მოანათვლინა – მეტად მეყვარებაო!”
ხორცი
ხორცი ძვალამო გჷმიჩამუნია.”ხორცი ძვლიანად იყიდებაო.”
ხორციქ
ხორციქ ხორც ჭკომ დო ხორხოტაქ ვაყინტუა.”ხორცმა ხორცი ჭამა და ხახამ არ გადაყლაპაო.”ძმამ ძმის ხორცი ლოღნა და ყიამ არ გადაიტანაო.
ხორხოტა
ხორხოტა ინწრო დო ქვარა ფართო რენია.”ყელი ვიწრო და მუცელი ფართო არისო.”
ხოც
ხოც მუზმა შეულებუნი თიზმას აწუკუნანცია.”ხარს რამდენიც შეუძლია იმდენს გასწევსო.”
ხოხუქ
ხოხუქ (უხსენებელქ) ტყები გეგმითირუა მარა გურქ თეშ ქჷდოსქიდუა.”უხსენებელმა ტყავი გამოიცვალაო მაგრამ გული ისევ ისეთი დარჩაო.”გველმა კანი გაიძრო მაგრამ გული გველისა შერჩაო.
ხოჯი
ხოჯი უღუსუ ათადიარსჷნი გემაჸვენჯიში ბრალი რენია.”უღელქვეშ ხარი რომ ბალახობს მიმყოლის (პატრონის) ბრალიაო.”
ხოჯის
ხოჯის ოდიარე ვაჸვილუნცია.”ხარს ბალახი არ მოკლავსო.”მოკლას ხარი თივამო!
ხოჯქ
ხოჯქ სოც ელუკირტუა დო ოთიფურეს ქიმშარაგუა.”ხარმა ხარს მხარი გაჰკრა (“წაუკირკიტა”) და სათივეში შეაგდოო.” ხარმა ხარს ურქინა და საძოვარზე მიაგდოო.
ხუთი
ხუთი ნარაგადუ დო ართი ნაძირეფია.”ხუთი ნათქვამი და ერთი ნანახიო.”
ხული
ხული სვართილი ხული წვართილი – არძა სული რენია. “მხალი დაჭრილი (სიგრძეზე) მხალი მოშუშულ-გაწურული – ყველა მხალი არისო.”
ხუმრობა
ხუმრობა (ციგანობა) ხუმრობა რენია მარა ოსურპატონწკჷმა დონჯირა ხუმრობას (ციგანობას) გაგუნია.”ხუმრობა ხუმრობაა მაგრამ ქალბატონთან დაწოლა ხუმრობას არა ჰგავსო.”

 


 

შემდგენელი: ომარ მემიშიში, რევაზ შეროზია
რედაქტორი: აკად. ქ. ლომთათიძე
რეცენზენტები: ფილოლ. მეც. კანდ. ი.ასათიანი ფილოლ. მეცნ. კანდ. ჭ. ქირია

ხალხური სიბრძნე
მეგრული  ანდაზები
ალმანახი
“მსგეფსი”
თბილისი
1994
ელექტრონული ვერსია მოამზადა მანანა ბუკიამ

 

Don`t copy text!