მთის კილოთა ლექსიკონი

There are 146 names in this directory beginning with the letter ფ.
ფათალა
ჴ., ფათალო თ. ბალახია, ყანაზე დაეხვევა. ლობიოსავით გრძელი მოდის. მისი ძირი მაჩიკა (ნ.), ფართალაი გუდ., ფშ., ბარდალაი მთ., „ბარდას ეძახიან გუდამაყარში“ (მთ.).

ფათილი
ფშ. ნ. მაჭკატი.

ფათოლი
მთ. ფოთოლი.

ფათრვა
ნ. დაფათრვა.

ფათუნი, ფაცუნი
გუდ. „რა ჴელებს აფათუნებ“? „ცაცუნი ვიცით ჩვენ“ (მთ.).

ფათური
დავფათურებდი (ყ. 457, 15 ქვ.) ბუჯგური, ქექვა, ჩხრეკა.

ფალჩუმი
ფშ., გუდ. ყაბალახის ფოჩი ან შალებისა და ფარდაგებისა. ფარჩუმი (ყ. 112,4 ქვ.), ფაჩუჩი თ., ფარჩუმი მოჴ., ფევსი ჴ.

ფამფარ-ი
მთ., მოჴ. ფაფარი ჴ., ფაფარო თ. ფაფარი.

ფამფარა
მოჴ. ბალახია.

ფანდური
ჴ. სიმებიანი საკრავია. ტოშფანდური ტაშის ცემა და ფანდური დაკვრა. ფანდურებულას ჴ. ფანდურსავით (ჴ. მას.).

ფანჩ
ნ. გაფანჩული.

ფარ-ი
ფარის ფარება ჴ. ფარის შეგებება. უფარებს ჴ. ფარს აგებებს (რომ მოქნეული ხმალი აირიდოს) (ჴ. მას.).

ფარაგ-ი
ჴ. გულ-მკერდზე ასაფარებელი ფერადად მოქსოვილ-მოქარგული საცმელი (ნ. ურბნ. „ივერია“, 1887 № 178). ფარაგი ჴ. გულისპირი მოქარგული (ქალისა, გინდა კაცისა). ეს სიტყვა გვხვდება გ. მთაწმიდლის „ცხოვრებაში“ (ათონის მონასტრის 1074 წ. ხელნაწერი, თბ. 1901, გვ. 345, 6; 347, 12; 347, 18). ფარაგა თ. გულისპირის მაგვარი რამ (ქალებისათვის).

ფარახი
ჴ. მოჴ. ნ. ფარეხი.

ფარდახტი
ყ. 136, 6.

ფარეხი
მთ., ფარახი მოჴ. ჴრა ფშ (?) ლასტებით შემოღობილი ადგილი, სადაც შერეკენ საწველად ცხვარს, ბაკი თ. (ფარეხი თ. სადაც ზამთარში შერეკენ ცხვარს). ნ. ჴრა.

ფართალ-ი
თ., სამბილო ჴ., ფარჩა ფშ. ბამბის ქსოვილი, ფართალი თ. ჩითეულობა. ნ. ფარჩა.

ფართალაი
გუდ., მთ., ბარდალაი მთ., ბარდა გუდ. ნ. ფათალა.

ფარსაკალი
მთ. ფიცრისგან გაკეთებული თავის მისადებელი ტახტზე (მუთაქის მაგივრობას ეწევა), ფარსაკანი ფშ., ბაცანკალი, ბარცაკალი (ს. աըձակաւ) მუთაქის მაგიერი, ხისა. გავაკეთე ბაცანკალი, გავუკეთე ფანჯარაო. ქალებ ჩემსთან არ დადიან, ისივ თუ ვარ ბატარაო.

ფარტენა
მოჴ. ნ. ნამტენა.

ფარღილი
თ. ძაფზე ასხმული რამ (კოჭები, თხილი, კაკალი). ნ. ღარადა.

ფარჩა
გუდ., თ. ქსოვილი საზოგადოდ, უფრო ბამბეული.

ფარჩუმი
ნ. ფალჩუმი.

ფარცხი
მთ., თ., ფშ. ხის ნაჭერი (გათლილი ბრტყელი ხე), რომელიც სულ ძირს არის წისქვილის ქვეშ. შიგ კაპორჩხალა (ანუ ომაინი) არის ჩამჯდარი, რომელშიც წისქვილის ფეჴი ტრიალებს. სადები ჴ. (სადებში თვალი, თვალში კოჭი. კოჭიც და თვალიც ბორბლისაა. კოჭი ბორბლის ქვეშ არის). ფარცხი თ. „ქვეშ რომ ხე უძევს“ ნ. კაპორჩხალა, წისქვილი.

ფარხა
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „ჩამოგლეჯილ-ჩამოფლეთილი“. ფარხები (რაზ.-ჭყ.) „კონკები, ძველ-ძვულები“ (დაბეჭდილია „ძველ-ძველები“).

ფატარი
(1) ჴ., ფშ. ნ. ტილ-ჩუტა.

ფატარი
(2) თ. ქერტლი.

ფაფა
ჴ. ნ. ქაჟდონა.

ფაფანაგ-ი
(ს. պահպանակ „საფარველი“) ქალთა ზემო ჩასაცმელი, ჩოხის მსგავსი (ჴ. მას.).

ფაფანაგა
ჴ. (არხ.) ბალახია.

ფაფარი
ნ. საფაფრეჲ.

ფაფრი
თ. ნ. ბაბრი.

ფაშლაჴა
ჴ. ნ.ბაშლაჴაჸი.

ფაშტამალა
ფშ., ფეშტემალი ნ. ყულანა.

ფაჩუჩი
თ. ნ. ფალჩუმი.

ფაცერი
(1) ჴ., გუდ., ხორდი მთ., რაკი მოჴ. წყალზე გადაკრული ყინული.

ფაცერი
(2) თ. რუსხმული თ. (კახეთიდან) სარუე, წისქვილის წყლის კალაპოტი.

ფაცია
ფშ. (ქიზიყიდან არის შემოსულიო) მარცხი, ფათერაკი.

ფახლვა
ფშ. (ვაჟა, 281, 13) აწიოკება, შდრ. ჴოჴვა.

ფაჴფაჴი
თ., ფშ. ნ. ბაჴბაჴი.

ფებგარი
თ. საშეშედ გაჴეჩილი (გაპობილი) ხე.

ფევა
ნ. დაფევა.

ფევრი
თ. (პირიქით) ნორჩი არყი. ფევრიანი თ. წვრილ-არყიანი ტყე.

ფეიქრის შკამი
ნ. შკამი.

ფერ-ი
(1) თ., ჴ. ალჩუ (კოჭაობაში), ნ. კოჭაობა.

ფერ-ი
(2) ჴ. მსგავსი. მაგათ ფერი მაგათი მსგავსი; საფერი ჴ. შესაფერისი; რაფერი ჴ. როგორი (ჴ. მას.). ფერება მსგავსება: ეფერება მოჴ., ფშ., ჴ., თ. ემსგავსება, მივაფერე მივამსგავსე. ტყეჩი უცულო, ქალაქს უფულო, მთელი მკვდარს მივაფერეო (მოჴ.). დედა ობლების დამყრელი ძის მომკვლელს ეფერებოდა. -უბეჩი უსხდა გველები, ძუძუებს ეტანებოდა (მოჴ.).

ფერჴი
ნ. საფერჴე.

ფერჴისა
ნ. სამაია.

ფერჴნ
გადაფერჴნებული ფშ. გადაყრუებული, დაბერებული, ჭკუიდან გამოსული. გადაფერჴნილი გუდ., მთ., ცეტი, გიჟი (ბავშვები). მოხუცებულებზე გუდ.-ში არ იტყვიან. მთ.-ში ყველაზე იტყვიან. გადაფერჴნილი მოჴ. ჴ. რომ არა გაეგება რა.

ფესვი
ჴ. ნ. ფალჩუმი.

ფესვი
ნ. მთვარე, ჩალხი.

ფეშტამალა, ფეშტემალი
(სპარს.). ნ. ყულანა, მუჴლ-საფარა.

ფეხონი
ჴ., ერობა მთ., მოჴ. სოფლის ყრილობა სოფლის გარკვეულ ადგილას საჭირბოროტო საკითხების გასარჩევად. ფიხონი ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „ლაყბობა, ყრილობა, ლაზღანდარობა“. ასეთი ახსნა არ არის სწორი. ფეხნათ შაყრა ჴ. „საკრებულო ადგილზე შეკრება სასოფლო საქმეების გასარიგებლად“ (ჩაჩ. 44). საფეხნო ჴ. შესაკრებელი ადგილი.

ფეჴ-აღმ
ჴ. თავდაყირა (ჴ. მას.).

ფეჴ-ი
(1) ჴ., თ. ღერი: ბალახის ფეჴი, ყანის ფეჴი, კანაფის ფეჴი გუდ., მთ.; ნაცვლის ფეჴი მთ., გუდ., ჴ. ნაცვლობის კანდიდატი. მამასახლისის ფეჴი მთ., გუდ., ჴ. მამასახლისობის კანდიდატი. კლდის ფეჴი ჴ. კლდის ძირი, სანთლის ფეჴი ჴ. სანთელი.

ფეჴ-ი
ფეჴები.

ფეჴები
თ. თათები, წუღების მაგიერი, გარედან (სხვა წინდაზე) ჩასაცმელი. ნ. თათი.

ფეჴის ბრუნება
გუდ., მთ. ა) უკან მობრუნება გზიდან. ბ) ნეფის დაბრუნება ცოლეურთიდან (მთ.).

ფეჴის ქალამანი
ფშ., გუდ., მთ., ფეჴის ქირა თ., ჴ. ბახშიში. ნ. ქალმანი.

ფეჴის ქცევა
გუდ., მთ., მოჴ., თ. სიძის გაბრუნება ცოლეურთას მესამე-მეოთხე დღეს (ცოლს შინ დააგდებს).

ფთე
ფშ. თბე, ფრთე.

ფილთაკოხი
მთ., გურჩი თ., ფშ. ფილთაქვა. ნ. გურჩი.

ფილფო
ჴ., ფირფოლი მოჴ. სიმარდე, სიცქვიტე. ფილფოიანი ჴ. მარდი. დავბერდი, არ მაქვს ფილფოი. „ფილფო არ მაქვსო – სხეულში მოძრაობა აღარ შემიძლიანო“ (ბეს.).

ფირფოლი
მოჴ. ნ. ფილფო.

ფირჩხილი
ჴ., თ. ფრჩხილი.

ფისვა
ნ. დაფისვა ჴ. (გალისკვასთან).

ფიტი
ფშ., თ. ფიჭა. ნ. გოლი, შოთი. შდრ. ჟალა.

ფიფქი
ჴ., ფშ. მცირე თოვლი, ახალი თოვლი (ჴ. მას.). ნ. ფუფქი, ყაპყი.

ფიფხოლა
ნ. ფხოლი.

ფიჩვი
ნ. ფლასი.

ფიც-ვერცხლი
ჴ., ფიც-ვერცხლი თ. დაძმობილება ვერცხლის ჩაფხეკით (არაყში, ლუდში, რძეში). (რაზ.-ჭყ.) „ფშავ-ხევსურეთში, როცა ორი ვაჟკაცი დაძმობილდებოდა, არაყსა ან ღვინოში ვერცხლს ჩაფხეკდენ და ამა დალევდნენ. ამას შემდეგ ძმები ხდებოდნენ და ღალატი ნა ფიცის გატეხა შეუძლებელი ხდებოდა“. მთ. იგივე („ახლაც იციანო“), „ვერცხლი ჩათალესო“ (მოჴ.).

ფიც-ნაჭამი
მოჴ.,ჴ., თ. (ყ. 116, 4) დანაფიცარი, დაძმობილებული ვერცხლის ჩაფხეკის წესით. ნ. ფიც-ვერცხლი.

ფიცარ-ი
ნ. გულის ფიცარი.

ფიცარ-ქერი
ჴ. ბრტყელი ქერი. ქერშველი თ., ფშ.

ფიცი
ნ. სამამფიცრო.

ფიცხი
ნ. ჯანდაგი.

ფიწალა რქა
თ. საპირისპიროა ქორ-ბუდიანი (ნ.). რქა-ფიწალა ფშ. (ირემს გარდა სხვა საქონელზედაც ითქმის).

ფიწალო კლდე
(ყ. 19, 7; 136, 19, 293, 11 ქვ.; 516, 2) ჩამოლესილი კლდე, პიტალო კლდე. პიტალო კლდე გუდ., მთ., მოჴ., ჴ. შიშველი კლდე, უმცენარო. პიტალო თ. ერთიანი (ვერცხლი, კლდე).

ფიჭვანი
ფშ., ბიჭონი ჴ., თ. დახლილი სიმინდი, ქერი ან სვილი (სანამ დაიფქვებოდეს). დაიფქვება და ჴალი არის.

ფლანი
(არაბ. فلان ) ფშ., თ., მავანი გუდ. „ამა და ამ ფლანის კაცი იყო“ (მთ.).

ფლას-ი
გუდ., ფშ. ფიჩვი, უხეირო ფარდაგი. ფლასი ჴ. აჭრელებული ფარდაგი (შიგა და შიგ ცარიელი ადგილია), ფლასი თ. ფარდაგი (როგორიც უნდა იყოს). ფლასი ფშ. პატარა ფარდაგი, უხეირო, მატყლისა და თხის ბალნისა. თავ-ფლასიანო ჴ. საგინებელი სიტყვაა (ჴ. მას.).

ფლასაჸი
თ. ჭრელი ფრინველია, კლდეებს ეკვრის კოდალასავით. ნ. ოფოფა.

ფოთოლი
მოჴ. (სპ. بلاد ), ფოლადი ჴ. ფოლადი.

ფოთრ
ნ. გაფათრვა.

ფოლ-ი
წ. ფშ., ჴ. ნაფოლი გუდ., მთ. გადაჩეჩილი მატყლი. ნაფოლს რომ გადასჩეჩენ, პირველი – ფარტენა, მეორე – ნაგულა, მესამე – კვირტი. ფარტენას ართვენ და კარგ შალს იმით ქსოვენ; ნაგულისაგან გამოდის დაბალი შალი. კვირტისაგან გამოდის ფიჩვი, ფლასი და ფარდაგი. ფოლი ჴ. ერთად შეკრული მატყლი (გინდ გადაჩეჩილი იყოს, გინდ არა). ნ. ნამტენა.

ფოლება
ნ. დაფოლება.

ფოლორცა
(ს. փողոց) მოჴ. ორღობე, სოფლის ქუჩა, შუკა.

ფორ-ი, ფორის ფქვილი
ნ. ტკბილი.

ფორთქლ
აფორთქლებული ჴ., ფშ. (ვაჟა, 349, 2) აქეშელებული, დორბლ-წამოყრილი (დაღლისაგან).

ფორის კვერი
ნ. მიწკონა.

ფოფხი
მოჴ. შუა დიდმარხვის ოთხშაბათს ხაბიზგინასავით აკანებული საჭმელი, მომჟავოა (მაჭკატს მაშინ აკეთებენ, როცა უნდათ) (იაფუფხი, გურიაში, ღომის ფქვილისაგან გაკეთებული სამარხვო კვერი, კეცზე გამომცხვარი). ნ. მაჭკატი.

ფოცხვა
ჴ., გაფოცხვა თ., გასხეპა თ. ტოტების გაყრევინება ხისგან. ნ. გასხეპა.

ფოცხვი
(1) ჴ. ზრო ფშ., თ. ისრის ზრო, ისრის წვერი.

ფოცხვი
(2) ფშ. ნ. ჴირტალა.

ფოხვი
თ. ხეა. ზამთარში იმის ნეკერი მოაქვთ ძროხისთვის.

ფრანგული, ფრანგულის გული
ერთგვარი ხმალია, რომელიც საშუალო საუკუნეებში „საფრანგეთიდან“ (ე. ი. ევროპიდან) შემოჰქონდათ ჩვენში, უფრო კი იტალიიდან (გენუიდან). (ჴ. მას.).

ფრაშ-ფრაში
ფშ. არწივისა და სხვა დიდრონი ფრინველების ფრთების ქნევა შაფრაშფრაშება (ვაჟა, 443, 9).

ფრენა, გადაფრენა
გუდ., მთ., მოჴ., ფშ., ჴ., თ. ა) გაფრენა. ბ) ხტუნვა. გადაფრინდა ჴ. გადახტა, გაღფრინდი გაუფრინდომსა ჴ. გადაჰხტი ძნელადგადასახტომზე (ჴ. მას.).

ფრთე
(მრ. ფრთეები) ფშ., გუდ., მთ., ფთე მოჴ. ა) ფრთა, ბ)წისქვილის ბორბლის ფირფიტა. გ) გუთნის ფიცარი კვალის გადასაბრუნებლად. დ) ჯარას რკალში შუაზედ გატარებული ორი პატარა (ოთხკუთხი) ფიცარი, რომლებშიც ღერძია გაყრილი (უკანასკნელი მნიშვნელობა გუდამაყარსა და მთიულეთში არ იციან). თბე ჴ., თ. ა) ფრთა, ბ) კლდის თბე (თუშეთში არ იციან), გ) წისქვილის ბორბლის ფირფიტა, დ) ერთი ცელის წანაღები (მიღმაჴევში).

ფრინტაი
მთ. ბალახია ერთი.

ფსვენი
ჴ., ფსვლიკი გუდ., მთ., ფსლიკვი ფშ., მსუენი (ძვ. ქ.) ხვლიკი. (ხევსურეთში დიდი ხვლიკი არ იცის და ფსვენი აღნიშნავს პატარას, გურიაში რომ ტინტილას ეძახიან). ფსვენი თ., შიტყორი თ. ტინტილა [აღვარტი თ. (ჩაღმებში, პირიქითში) დიდი ხვლიკია]. მთიულეთში ფსვლიკი პატარა ხვლიკია, დიდს ხლუკს ეძახიან.

ფსვლიკი
ფშ. ნ. ფსვენი.

ფსიტი
ფშ., ჴ., თ. არჩვი (მამალი, გინდა დედალი).

ფსრე
გუდ., ჴ., ზ. ფშ. ფარცხის ქვეშ გაგდებული ფიჩხი. ნ. გაში, ჯიჯღი.

ფსრიტი
თ. მსუნაგი.

ფსუკი
ჴ. ნ. ფსუტი.

ფსუტი
ჴ. (იშვ.), ფსუკი (კიდევ უფრო იშვ.) cunnus. ფსუტი (იშვ.) თ. ფსელი. მოფსუტე თ. მოფსი (ბალღებს ეტყვიან).

ფუნალას
ჴ. ნ. ფუჰაჲ.

ფუნდრუკ-ი
დაფუნდრუკება, შაფუნდრუკება წ. ფშ. გაჯავრება, ტლინკვა. რას ფუნდრუკაობ (ბავშვს ეტყვიან გუდამაყარში). რას ცელქობ, რას ხტი. ფუნდრუკობა მოჴ. „შაფრენ-შახტომა“.

ფურ-ბერწა
ჴ. (გურო) ბალახის ძირია, ჭამენ.

ფურ-ი
ჴ. ძროხა (ჴ.მას.). ნ. ძროხა.

ფურ-მაჴარობელი
თ. ნ. მაჴარობელი, მეჴარობლე.

ფურების ბედის კვერი
მთ. შდრ. ჴართ-კვერი.

ფუროვანი
თ. ფურების ნახირი (საპირისპიროა ჴაროვანი).

ფუტა
მოჴ. ნაკუწებისაგან შეკერილი რისამე გამოსაკრავი (მაგ., თეთრეულისა). არ.-სპ. .فوطة

ფუტკარი დავწველეთ
ნ. წველა.

ფუტკნა, ფუტკენა
ჴ. (არხ.), ფშ. ქათმის მიწაში გორვა („კვერცხი ესახება მაშინ“). იფუტკნება მთ., მოჴ., ფშ. გორავს (ქათამი) თავის ამოჩიჩქნილ მიწაში. იბუტკნება გუდ. იგივე. ფუტკვაობს თ. იგივე. ნაფუტკნი ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „უმამლოდ დადებული კვერცხი“. ნაფუტკნის კვერცხი ჴ. (არხ.) იგივე (ვერ გამოჩეკს იმისგან), ნაფუტკვაჸები კვერცხი თ. იგივე. „უფუტკნიაო, ვიტყვით, უხეიროდ რომ მოსთიბოს კაცმა“ (მთ.).

ფუფქ-ი
ჴ., ფიფქი (იშვ.) „მშრალად მოსული თოვლი, არ დადგება მთაში და წამოვა ზოვი“ (გუდ.). ფუფქი, ფუფქარი მთ., ფუფქარა, ცუმცქარა თ. იგივე. შდრ. ყაპყი.

ფუფქარი
ფშ. ღადარი, ცხელი ნაცარი. ნ. თუთქარი. ჴოჴავ, კარგა ვერ მოგიჴდა წასვლა დარიელაზეო: კაის ცოლის მაძებარი, დარჩი ცარიელაზეო. ახლა ფუთქარ დაიყარე მაგის თავრიელაზეო (ფშ.).

ფუშ-ი
ფშ., ერწო-თიან, გუდ., მთ., მოჴ., ფუშვი თ. ფუში, ტრიკი.

ფუშ-კვრივა
ჴ.დაბალი ბალახია.

ფუშვა
ნ. გაფუშვა.

ფუშრუკი
მოჴ., ჴელ-ასმურა მოჴ. მშრალად შეზელილი და ადუღებულ წყალში გამოხარშული ცომი (ატრია კიდევ სხვა არის). აფშრუკვა ჴ. მშრალად შეზელა.

ფუცხი
(1) მთ., ფოცხვი ფშ., ჴირტალა მოჴ., სარევი ჴ. ფაფის სარევი სამ-თიკიანი ჯოხი. „ფუცხი შიგ იყო და კოვზი ამბავს უამბობდაო“ (მთიულური ანდაზა).

ფუცხი
(2) ნ. სათარი.

ფუძე
გუდ., მთ., მოჴ., ფუძი, ფუძვი „სახლის მიწა, ნიადეგი, სამყარო“ (მთ.), ფუძე თ. სახლის მიწა, რაზედაც დგას. ფუძის ანგელოზი.

ფუჭვი
ჴ., ღუჭი მოჴ. მური ქვაბისა, გარეთ მოკიდებული. ნ. ჴაჴვლი, ღუჭა.

ფუჰჲ, ჶუჶაი
ჴ. შორისდ. თფუ, ჸუჶაჲ თ. ა) უჰ, ბ) თფუ. ფუნლას ჴ. შორისდ. თფუ. ფუჶა, ფუჰა ჴ. თფუ (იტყვიან, ცუდი სუნი რომ მიედინება), ფუჰ თ.

ფქვა
ნ. დაფქვა.

ფშა
გუდ., მთ., მოჴ., ჴ., თ. ჭალაზე მდინარის პირად გამომდინარე წყარო, რომელიც ზამთარში თბილია, ორთქლი ასდის და არ იყინება, ზაფხულში კი ცივია. ფშის წისქვილი ფშიან ადგილზე დადგმული წისქვილი, რომ ზამთარში არ გაიყინოს.

ფშავლები:
ხურჯინებს“. ბატკანი ჩნდება ბატკნის განაკრეჭს ჰქვია კრაველი, შემოდგომაზე განაკრეჭს დიდ ცხვრისას მატყლი და გაზაფხულზე განაკრეჭს რისვი. კრაველისას ჩოხა-შარვლებს ქსოვენ. მატყლისას ტომარა-ფარდაგებს და რისვისას წმინდა

ფშანტალი
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „ძალიან რბილი ქვა“. ფშანტალა ქვა მთ. ქვა-მბილა ჴ. ჩეთი ჴ.

ფშანტურა
ფშაველი ხარ, ფშანტურაო, ან მგელ შაგჭამს. ან ტურაო. (ვარ: ხან მგელი გჭამს, ხან ტურაო). ეს რომ ვუთხარი ერთ ფშაველს, მან მიპასუხა: ეგრე კი არა, არამედ აგრე უნდაო: ფშაველი ვარ, ფშანტურაო, ვერც მგელი მჭამს, ვერც ტურაო.

ფშვინდი, მშვილდი
თ. ა) მშვილდი; ბ) ქამანი (ვიოლინოსი).

ფშვნეტა
ნ. დაფშვნეტა.

ფშლარტა
მოჴ. ნ. მწყურიელა, საწურავაი.

ფშრუკვა
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „ცომის ასვრემა ან ნაცრის აზელა“. ნაფშრუკაი ფშ., მთ., ფუშრუკი მოჴ. (ნ.).

ფხა
მთ., მოჴ., ფშ., ჴ., თ. საჭრელი იარაღის პირი (დანისა, ხანჯლისა, ხმლისა, ცულისა, ნამგლისა). ფხიანი ყოჩაღი, მარჯვე. მოჴ. მაგარი (ასეა!) კაცი და სხვ.; ჴ. ძალიან გალესილი, ძალიან მჭრელი. დაგიფხაებავ გაგიფხავებია, კარდაგ გაგილესავს (ჴ. მას.). ჩემო ნამგალო რკიანო, გასჭერ, გამიძეღ წინაო. მტრისათვი გაფხავებულო, მოყვრისთვი მოსალხინაო (მოჴ.).

ფხაჭვა, გაფხაჭვა
ჴ., თ., ფშ. დაკაწრვა, დაფხაჭნა, დაგაზვა. დაფხრაჭვა მოჴ., დაფხრაჭული მოჴ. ნაკაწრი (ნ.).

ფხინი
ჴ. მოკაული ჯოხი, გარის ასაწევ-დასაწევი ქსელში. ქოჭი თ., საჩიტურა გუდ.

ფხლაკვნა
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „ხტომა, განძრევა, შეთამაშება“. გაფხლაკვნა ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „გაფანთხალება“. მიზის კითხვის ნიშანი. „რას იფხლაკნები – რას იბღიჯებიო“ (მთ.), იფხლაკნებაო, კლაკნა, კრუნჩხვა.

ფხოველი
(ძველად) ფშავ-ხევსურეთის მცხოვრები.

ფხოლ-ი, ფხოლა
გუდ. მცენარეა, კაკლის ოდენა თავს იკეთებს, რომელსაც ჭამენ, მისი წვერი ფხოლის თავაი. პირველში რომ ამოვა, ის არის ღიმა (მოჴ.) ანუ ჭიმა (ჴ.), გაიზრდება და სასხეპია (მოჴ.) გახდება. ხიფხოლა ფშ. (ძირიც, ღერიც და ფოთლებიც) ხიფხოლა ჴ. იმაზე ჭიმა (ჴ.) ამოდის. ხაფხოლი თ., ფიფხოლა ერწ.

ფხრე
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „კარღალალა“. ფხრე ჴ. თხლად მოქსოვილი ან დაწნული (სიცივეს ან წყალს ვერ დაიჭერს და გაუვა).

ფხუკება
ჴ., თ. ნ. ფხუნება.

ფხუნება
ფშ. (რაზ.-ჭყ.) „მისხმა რისამე, მიფხუნება, მიწრინტება (იმერ. ფხურება)“, სხურება, პკურება. ფხუკება ჴ., თ.

აკაკი შანიძე, მთის კილოთა ლექსიკონი

ლექსიკონში შესულია ის სიტყვები და განმარტებები, რომელიც ავტორმა მოიპოვა 1911 და 1913 წლებში ჩატარებული მივლინებების დროს.

აკაკი შანიძე, თხზულებანი, ტ. 1, თბილისი, 1984 წ.

ელექტრო ვერსია მოამზადა მანანა ბუკიამ

Don`t copy text!